Sinds mei 1997 heb ik een eigen volkstuin. Deze pagina zal ik gebruiken om ontwikkelingen en vernieuwingen in de volkstuin te laten zien, steeds met recente foto's.

Het ontwerp

De tuin ligt volop in de zon, en de grond is weliswaar zwaar maar ook vruchtbaar. Ik wilde flink wat beplanting langs de randen voor wat privacy, een grote vijver, een terras voor het huisje, een lekker stuk gras, een moestuintje en wat bessenstruiken.

Hierboven is te zien hoe ik de tuin ingedeeld heb. Met de aarde uit de vijver heb ik een heuvel gemaakt en een verhoogd perk. Ik heb twee composthopen aangelegd, zodat er altijd één ligt te broeden terwijl ik tuinafval op de ander kwijt kan.

De beplanting

Voordat ik de tuin kocht, was er een wildeplantenmengsel ingezaaid. Daarvan komen nog steeds planten op, zoals driekleurig viooltje, ereprijs, hondsdraf, koekoeksbloem, teunisbloem, vingerhoedskruid, leverkruid en kaardebol. In het begin stonden er ook veel distels, melkdistels en brandnetel; die laatste heb ik op een aantal plekken behouden als waardplant voor vlinders. De beplanting die ik zelf aanbracht, vooral de bomen en struiken, is erg moeizaam op gang gekomen, deels door de natte, slechte grond en deels door konijnenvraat. In 2003 heb ik als experiment veel ui-achtigen in de tuin gepoot omdat konijnen daar niet van houden; pootuitjes, bieslook, prei, slangelook, daslook. Verder staan er veel natuurlijk aandoende vaste planten, zoals geraniums, campanula, zenegroen, wolfsmelksoorten, vrouwenmantel, polygonums, lieve-vrouwe-bedstro. En natuurlijk struiken en planten die interessant zijn voor vogels en insekten; lijsterbes, vlier, krenteboompje, wilde kers, meidoorn.

De tuin is niet zozeer een modeltuin als wel een proeftuin; ik probeer allerlei planten en combinaties uit.

Deze foto's zijn van begin februari 2004. Door het zachte weer lijkt het of planten al zijn gaan groeien. In het verder nog wat kale en druilerige beeld steken de rozetten van het vingerhoedskruid fris af, en komt het bruinblauwe blad van de wolfsmelk mooi tot zijn recht.

Het is nog wat vroeg, maar de lenteklokjes bloeien al. Ook het blad van longkruid komt tussen de dorre bladeren tevoorschijn.

Maart

Eind februari, begin maart komt er toch nog een beetje winter. IJs op de vijver, vorst in de grond, sneeuw op de planten.

Er is in deze periode nog weinig te doen in de tuin. Pas als de vorst voorbij is, wil ik dode plantendelen gaan opruimen.

Wat ik al wel gedaan heb is een nieuw experiment: maretak 'planten'. Maretak groeit niet in de grond maar op een gastheerboom. De zaden komen daar terecht via vogels. Ik heb het zaad met het plakkerige vocht uit de witte bes op een tak geplakt. Als het goed gaat, dringt de kiem vanuit het zaad in de tak. Er gaat wel veel tijd overheen voordat er ook werkelijk een plantje is, maar ik zal het proces nauwgezet volgen.

Begin april

Ik heb de uitgebloeide stengels en gevallen bladeren uit de borders en perken gehaald. Ze hoeven de planten niet langer te beschermen tegen de vorst, en zo kan de zon erbij om de aarde op te warmen.

Het blad en de kleingeknipte stengels gaan op de composthoop

De tere bloesem van de bruinbladige Japanse sierkers

Half mei

Dit is het perk dat op de foto van april te zien is. In zes weken tijd zijn de planten enorm gegroeid, en een aantal bloeit op dit moment. Op de foto is een blauwe ooievaarsbek te zien, lichtgeel bloeiende vrouwenmantel, geel bloeiende wolfsmelk, ezelsoor met zijn grijze blad en wit bloeiend look zonder look. Vingerhoedskruid, campanula en moederkruid zullen de komende tijd in bloei komen.

Dit zijn de bruinbladige wolfsmelk en vingerhoedskruiden die op de foto van februari te zien zijn. Intussen is het heuveltje zelf onder alle planten niet meer te zien.

Begin juni

Compost zeven en een nieuwe composthoop opzetten

Het materiaal in de oudste van de twee composthopen is genoeg verteerd om gezeefd te worden. Het fijne materiaal dat door de zeef gaat, doe ik in plastic zakken om later als compost in de tuin te verwerken. Het materiaal dat op de zeef blijft liggen is daar nog te grof voor, dat hou ik even apart op een stuk zeil.

Op de plek van de oudste hoop komt nu het materiaal uit de jongste hoop. Daarbij wordt het materiaal gekeerd; wat bovenop lag komt onder, wat onderop lag komt boven. Het minst verteerde materiaal ligt nu onderop en het meest verteerde ligt bovenop. Zo blijft de hoop onder een compostdoek weer een tijdje liggen.

Met nieuw tuinafval zet ik een nieuwe hoop op: onderop komen takken en grove bladeren om lucht in de hoop te laten, daarbovenop een laagje van het grove materiaal dat niet door de zeef ging, daarop een laagje opgespaard gemaaid gras, daarop een laagje gewied onkruid, enzovoort. De kunst is de hoop op te bouwen uit verschillende laagjes: afwisselend droog/vochtig materiaal, voedselrijk/voedselarm, fijn/grover. Zo stimuleer je de processen van broei en vertering.

Over dieren gesproken - er is een overvloed aan leven in de tuin. Vogels, vlinders, hommels, waterjuffers, zweefvliegen, egels, een bruine kikker op het terras....

Een deel van de maretakbessen die ik in maart op de stam van verschillende bomen heb geplaatst heeft zich gehecht - een worteltje is in de bast van de boom gedrongen.

En verder is de tuin in juni gewoon prachtig

Half juli

Na de zware slagregens en windstoten van de afgelopen weken ziet de tuin er gehavend uit. Uit mijn boswilg zijn een paar grote takken gebroken, de kleine balsempopulier is helemaal scheefgezakt en veel hogere planten zijn omgeslagen. Voor zover de stengels niet kapot waren, heb ik ze rechtop gezet en gesteund. Veel andere heb ik afgeknipt. Dat geeft veel lege plekken.

Op zich doet de tuin het dit jaar veel beter dan de vorige jaren. Geen schade van konijnen en slakken, en alles groeit weelderig. Voor het eerst geeft me dit de mogelijkheid te zien hoe de planten met elkaar combineren, en of ze op een goeie plek staan. Sommige niet, dus heb ik een herindelingsplan gemaakt waar ik de komende tijd aan ga werken.

Deze malva is geweldig uitgegroeid dit jaar. Hij is platgeregend, viel helemaal over het pad en staat nu alleen dankzij stokjes en touwtjes overeind. In het najaar krijgt hij een plek ergens meer naar achteren.

De rode bloemen zijn van een leeuwenbeksoort waarvan ik het zaad in Kroatie verzameld heb. Daar werden ze 25 cm hoog, hier zijn ze 80 cm hoog. Voor die hoogte staan ze te veel vooraan in het perk; er is niet meer te zien wat erachter staat. Een andere plek dus.

Vanuit het huisje is dit het uitzicht op de vijver. Niet te zien, en dat is jammer. De grote koeienoog met zijn gele bloemen en de iris ernaast worden in het najaar verplaatst.

Maar mooi is het toch

10 augustus

Ik heb de hittegolf gebruikt om mijn vijver te bekleden. Eerst al het groen eruit, de vorm wat aangepast om het folie er mooi in te krijgen, zand over de bodem en langs de kanten, beschermfolie erover en tenslotte vijverfolie. Op deze foto heb ik net een kruiwagen water in het diepste deel van de vijver gekieperd om tegendruk te geven tegen het opstijgende grondwater.

Het afwerken van de randen was geen straf; ik ben er lekker bij in het water gaan zitten.

Zo ziet de vijver eruit met een afgewerkte rand en de waterstand iets onder het maximale niveau. Langs de kanten ga ik nog planten zetten die de zwarte folierand kunnen overgroeien.

Hoewel de tuin niet bedoeld is als produktietuin, gaat er toch regelmatig iets mee naar huis. Nu, begin september, zijn dat onder andere bramen - voor zover niet opgegeten door de vogels. Verder gedroogd duizendblad dat ik in kruidenthee verwerk, en gedroogde marjolein voor in de keuken. De snijbonen zijn Stiensebonen, een oud ras met erg lekkere bonen. Ook de appels zijn van een oud ras, nl. Alkmene. Oude rassen zijn vaak sterker dan de doorgekweekte nieuwe rassen. Alkmene is een lekker hard, zoetzuur appeltje.

Begin oktober

De nieuwe vijver is nu twee maanden oud. Het uitzicht erop is ook sterk verbeterd. Ergens zit een overloop in de rand, waardoor het waterpeil net steeds iets onder de maximale hoogte blijft staan. Dat overlooppunt ga ik nog opsporen en verhelpen.

Wat late geraniums in combinatie met asters

Uitgebloeide Astilbes, bloeiende Sedum 'Herbstfreude', bruintinten die het van de groentinten overnemen... Het is herfst.

Dit stukje graspad is, omdat het achter de hoog opgeschoten struiken vrijwel continu in de schaduw ligt, mospad geworden. Wel zo mooi.

Overigens vind ik van de maretak-aanplant niets terug. Daar is blijkbaar iets misgegaan.

Eind oktober

Het begin van de herindeling. In het moestuindeel had ik in augustus al een nieuw aardbeienbed aangelegd. Bij het moestuindeel komen nu ook kruiden met weinig sierwaarde, zoals melisse en maggiplant. Langs het gaas links staan pvc braambogen.

Het driehoekige perkje is als tweede opnieuw ingedeeld. Er stonden wat planten die te grof waren voor het kleine formaat van het perk. Nu staan er behalve de roodbladige prunus alleen lage planten en struikjes, waardoor het uitzicht op de rand erachter behouden blijft.

Begin december

Het heeft al een aantal keren licht gevroren, en ik wil eigenlijk niet meer in de grond werken. Het is tijd voor de winterstop. De verdere herindeling stel ik uit tot het voorjaar.

Veel planten zijn nog groen, en daar tussendoor zit het bruin van verdord blad, de staketsels van het vingerhoedskruid en de pluimpapaver, en een enkel besje aan de nog kleine cotoneaster.

Het is tijd voor stemmige winterplaatjes

Ook in mei heb ik geen tijd om de herindeling, zoals ik die vorig jaar begonnen ben, voort te zetten. Ik doe alleen het hoognodige aan onderhoud. Dat betekent selectief wieden, gras maaien, wat snoeiwerk om de paden open te houden. Ondertussen staat de tuin er wel mooi bij. Akelei en zenegroen bloeien, ruit en ooievaarsbek, vingerhoedskruid en wolfsmelk, de weigelia en de koekoeksbloemen.

Wat meer close-ups deze maand, juni. Ook nu heb ik niet meer kunnen doen dan het hoodnodige onderhoudswerk. Het valt dit jaar op, net als vorig jaar, hoe weelderig alles zich ontwikkelt, alsof de tuin na de moeizame eerste jaren nu echt op gang komt. Struiken groeien opeens flink uit, vaste planten breiden zich uit en komen mooi in bloei. Het is ook niet meer zo dat na een periode van afwezigheid plotseling één soort ongewenst kruid zich ongebreideld ontwikkeld heeft. Het lijkt alsof er een soort evenwicht aan het ontstaan is.

Deze hosta is gedurende het hele seizoen een soort markeerpunt in de tuin; het oog trekt er onwillekeurig naartoe. Nu staat hij onder de bloeiende en heerlijk geurende jasmijn (linksboven), en wordt hij omgeven door Phlomis, Geranium 'Ann Folkard', Lupine en Viola labradorica.

Een mooi hoekje met vingerhoedskruid, havikskruid, pimpernel, wolfsmelk, akeleiruit en een tak van de boskamperfoelie.

Ik neem altijd een bloeiend takje mee, om thuis in een vaasje te zetten. 's Avonds geurt de kamperfoelie de hele kamer door.

Juli.

Ik heb de vijver grotendeels gevuld met water uit de sloot. Dat is heel voedselrijk, wat zich nu uit in een enorme toename van kroos in de vijver. Dat dekt het wateroppervlak geheel af, zodat ik het er regelmatig met een netje uit schep. Ik hoop dat ik het water daarmeeop den duur zo voedselarm krijg, dat het kroos verdwijnt.

Augustus.

Afgelopen winter heb ik mijn wilgen geknot. Van de takken en takjes heb ik twee lage hekjes gemaakt. Het achterste om de gestapelde snoeitakken onder de bamboe en de ernaast opgeslagen potjes, bakken en kruiwagen uit het zicht te halen. Het tweede als begeleiding van het pad langs de compostbak. Dit tweede hekje is van dunne takjes gemaakt, dus zal niet echt duurzaam zijn. Maar het staat wel leuk.

Deze gehakkelde aurelia vindt misschien al iets van zijn gading, al zijn de bloemen van de hemelsleutel nog niet open.

Toen ik de laatste keer in december in de tuin was, stond het water van de vijver mooi hoog, nu in januari staat het laag. Ik heb geen idee hoe dat kan. Als het wat zachter is, ga ik ernaar kijken.

het is allemaal nog wat grijs en somber, maar ja, het is ook pas januari

De eerste mooie zondag, 26 maart.

Er is nog niet veel veranderd, behalve dat het nu wat lichter en een stuk zachter is. Door de langdurige kou is er nog weinig uit de grond gekomen. Maar als je goed kijkt...

zie je dat veel knoppen op het punt staan uit te komen, zoals deze van de Cornus mas...

Kleine beestjes

Ik heb het hele jaar, maar vooral in de zomer, foto's gemaakt van beestjes in de tuin. Niet alles laat zich makkelijk fotograferen; er zijn bijvoorbeeld veel vogels, maar daar heb ik geen foto's van. Vlinders, bijen en andere kleine vliegbeesten zitten vaak wel lang genoeg stil om een foto te kunnen maken. En af en toe haal ik een schepnet door de vijver, om kroos weg te halen en te kijken wat er in de prut op de bodem zit.

In mijn tuin staan veel planten waar vlinders nectar kunnen vinden. En ook waardplanten, waar de rupsen voedsel vinden. Onderstaande vlinders zijn allemaal in juli gefotografeerd.

een bont zandoogje met een gehavende vleugel

rups van de kleine vos

een bruin zandoogje

In de vijver zit veel leven. De libel die hieronder afgebeeld staat (een blauwe glazenmaker), zat half juli op een stengel bij de vijver. Zo stil dat ik hem haast over het hoofd zag. Op de foto ernaast een lege huls van een libellelarve. Die hulzen blijven in de vijver achter als de larve er uitgekropen is.

Deze kleine watersalamander kwam in mijn schepnet uit de vijver, in juli. Het is nog een jonge.

Nog een kleine watersalamander. Hij kwam in oktober uit de grond toen ik in de heuvel achter de vijver aan het verplanten was. Salamanders kruipen al eerder in het jaar weg, dus ik heb hem gestoord in zijn rust.

Augustus 2006

een klein koolwitje op de kattestaart

een watertor en een waterspin, die met het scheppen van kroos en algen uit de vijver kwamen

in de vijver zitten ook veel van deze huisjes van posthoornslakjes. Ik heb alleen nog lege gevonden

op het beschermdoek van mijn composthoop zaten deze twee parende naaktslakken

Najaar 2006

Deze kruisspin, van de onderkant gezien, zat half september dik en wel in zijn (haar?) web tegen mijn tuinhuisje.

Een vlinderperk

Enthousiast door alle vlinders die nu al in mijn tuin komen, ben ik eind september begonnen met de aanleg van een apart vlinderperk. Met nog meer planten die specifiek vlinders lokken. En die tegelijkertijd hun bloeitijd in de tweede helft van de zomer hebben, want op dat moment van het jaar vind ik de tuin nogal saai.

Het verhoogde perk heb ik uitgebreid, en de grond voor de specifieke beplanting verbeterd met compost en zand.

Hier hetzelfde perk een week later, als de nieuwe planten er in staan. Wat is er zoal nieuw bijgekomen? Veronicastrum, Eupatorium, Agastache, Astrantia, Achillea, Monarda, Polemonium, twee soorten Aster, Kalimeris, Salvia, Erisymum, Rudbeckia. En de soorten die er al stonden: Persicaria, Galium, Nepeta, Stachys, Phuopsis, Geraniums.

Hier gaan de vlinders volgend jaar nectar vinden. Waardplanten, voor de rupsen, staan op andere plekken in de tuin.

Een dagpauwoog eind september. Dankzij het zachte weer vliegen ze nu nog rond. In de tuin staat brandnetel, een belangrijke waardplant voor dagpauwogen.

November 2006

Ik heb de twee nestkastjes die tegen het huisje hangen schoongemaakt. Er zaten drie lagen nest in, met strootjes, veertjes en takjes. Drie prachtig compacte pakketjes om de jongen in groot te brengen.

Het vlinderperk eind april. De Erysimum (de lila bloemen links) bloeide al vroeg. Links bloeit ook het wolfsmelk geel, vooraan het zenegroen blauwpaars en achterin wat boshyacinthen lichtblauw. De meeste nectarplanten komen later pas tot ontwikkeling.

Beide nestkastjes zijn dit jaar weer bewoond. Mussen, in beide nestkasten. Op 25 april hoorde ik nog geen geluiden van jongen, op 27 april wel.

De eerste vlinder (op 27 april) die lang genoeg stil blijft zitten op de spirea om gefotografeerd te worden. Tot nu toe heb ik al veel witte vlinders gezien. Dit is een landkaartje, maar dan van de voorjaarsgeneratie, die anders getekend en gekleurd is dan de zomergeneratie.

Dit is een vlinder die brandnetels nodig heeft als waardplant. Volgende keer ga ik kijken of ik eitjes op mijn brandnetels kan vinden!

5 mei. Brandnetels waarvan gegeten is. Ik heb alleen niet kunnen ontdekken door wie; ik heb geen rupsen gevonden. Maar er wordt van gegeten!

Hier een blaadje van mijn appelboompje met vraatsporen, mèt de eter erbij. Van welke vlinder is dit kleine rupsje van 7 mm lang? De grote vos?

Witte vlinders heb ik dit voorjaar al veel gezien. Hier een klein koolwitje op de Erysimum die ik speciaal in mijn vlinderperk gezet heb. Een dankbare, mooie en langbloeiende vlinderplant.